Unia Europejska podjęła decydujący krok w regulacji sztucznej inteligencji. Od najbliższej niedzieli, 2 sierpnia 2026 r., zaczną obowiązywać obowiązki w zakresie przejrzystości określone w europejskim rozporządzeniu w sprawie sztucznej inteligencji (ROI) . Te pionierskie przepisy mają na celu zrównoważenie innowacji technologicznych z ochroną praw podstawowych. Od teraz obywatele będą mogli wiedzieć, kiedy komunikują się z maszyną, a kiedy treść została wygenerowana lub zmanipulowana za pomocą sztucznej inteligencji.
Wdrożenie tego etapu stanowi ważny kamień milowy, choć jego pełny harmonogram sięga 2028 roku. Przedsiębiorstwa i administracja publiczna stoją przed poważnym wyzwaniem organizacyjnym , ponieważ muszą nie tylko spełnić nowe wymogi, ale także zidentyfikować i sklasyfikować wszystkie systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w codziennej działalności. Ponadto Hiszpania opracowuje obecnie własne przepisy, aby dostosować europejskie ramy prawne do specyficznych uwarunkowań kraju.
Przejrzystość i etykietowanie treści
Jedną z najbardziej zauważalnych zmian dla użytkowników jest wymóg, aby wirtualni asystenci i chatboty wyraźnie informowali użytkowników o interakcji ze sztuczną inteligencją . Dotyczy to narzędzi takich jak ChatGPT, Gemini i Claude, ale także prostszych systemów, takich jak konwersacyjne FAQ. Środek ten ma na celu zapobieganie nieporozumieniom i wzmocnienie zaufania do usług cyfrowych.
Co więcej, treści generowane lub modyfikowane za pomocą sztucznej inteligencji (sztuczna inteligencja) – obrazy, filmy, pliki audio lub tekst – muszą zawierać znaczniki czytelne dla maszyn, aby wykryć ich sztuczne pochodzenie. Tak zwane deepfake’i muszą zostać zidentyfikowane , z wyjątkiem dzieł fikcji, sztuki i satyry. Komisja Europejska wyjaśnia, że proste poprawki ortograficzne nie są uznawane za wystarczającą kontrolę ludzką, aby zwolnić treść z tego wymogu.
W przypadku treści dotyczących spraw publicznych – polityki, procesów wyborczych, zdrowia, wymiaru sprawiedliwości lub środowiska – wydawcy muszą wskazać, czy zostały one wygenerowane przez sztuczną inteligencję i nie zostały poddane ludzkiej weryfikacji redakcyjnej . W przeciwnym razie odpowiedzialność spoczywa na wydawcy. Ten wymóg ma na celu zwalczanie dezinformacji w czasach, gdy coraz trudniej odróżnić prawdę od fikcji.
Zakazy i sankcje
Rozporządzenie ustanawia rygorystyczny system sankcji. Najpoważniejsze naruszenia, takie jak stosowanie zakazanych systemów sztucznej inteligencji (AI), mogą skutkować grzywnami w wysokości do 35 mln euro lub 7% globalnego rocznego obrotu , w zależności od tego, która kwota jest wyższa. W przypadku naruszeń związanych z obowiązkami w zakresie przejrzystości kary sięgają 15 mln euro lub 3% obrotu. W przypadku MŚP organy mogą rozważyć zasadę proporcjonalności.
Od 2 grudnia 2026 roku tworzenie seksualizowanych obrazów z wykorzystaniem sztucznej inteligencji bez zgody będzie zabronione , podobnie jak wszelkie narzędzia służące do generowania materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. Środek ten został wprowadzony w związku z kontrowersjami wokół obrazów generowanych za pomocą Grok, narzędzia portalu społecznościowego X. Systemy punktacji społecznościowej, manipulacja osobami bezbronnymi oraz identyfikacja biometryczna w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej również zostaną zakazane, chyba że za zgodą sądu.
Europejski Urząd ds. Sztucznej Inteligencji (ESA) z siedzibą w Brukseli ma teraz uprawnienia do nadzorowania modeli sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia, takich jak te, które stanowią podstawę wielu aplikacji. Może żądać informacji, uzyskiwać dostęp do systemów, nakazywać działania naprawcze, a nawet ograniczać ich dostępność w przypadku wykrycia niezgodności. Nadzór ten jest dzielony z organami krajowymi, takimi jak Hiszpańska Agencja Nadzoru nad Sztuczną Inteligencją (AESIA).
Adaptacja firm
Jednym z największych wyzwań dla organizacji jest identyfikacja wszystkich wykorzystywanych przez nie systemów sztucznej inteligencji (AI), w tym tych, które pracownicy wdrożyli samodzielnie – tzw. „sztuczną inteligencję cienia”. Według raportu firmy konsultingowej Entelgy, prawie 70% dużych firm rozpoczęło już pewien proces adaptacji, ale wiele z nich nadal nie posiada kompletnego inwentarza swoich narzędzi.
Eksperci są zgodni, że pierwszym krokiem jest inwentaryzacja i klasyfikacja systemów według poziomu ryzyka : od systemów o minimalnym ryzyku, takich jak prosty chatbot, po systemy o wysokim ryzyku, takie jak te wykorzystywane w rekrutacji personelu, ocenie zdolności kredytowej czy diagnostyce medycznej. W przypadku tych ostatnich obowiązki zaczną obowiązywać od grudnia 2027 r., ale prace analityczne muszą rozpocząć się już teraz.
Szkolenie pracowników w zakresie odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji (AI) to najpowszechniej stosowane rozwiązanie, a następnie tworzenie komitetów zarządzających i wewnętrznych polityk. Eksperci ostrzegają , że samo zaufanie do dostawcy technologii nie wystarczy , ponieważ ryzyko zależy również od konkretnego zastosowania narzędzia. Na przykład, wykorzystanie systemu AI do filtrowania CV może sprawić, że będzie to aplikacja wysokiego ryzyka, niezależnie od tego, kto ją opracował.
Giovanni Alessandrello, dyrektor generalny BIP Iberia, podkreśla, że do compliance należy podchodzić jako do projektu strategicznego, a nie tylko technologicznego . Firmy muszą opracować własne kryteria, ustanowić jasne zasady i wyposażyć swoje zespoły zarządzające w mechanizmy zarządzania. „Zgodność ma swoją cenę, ale brak nadzoru nad sztuczną inteligencją również ma swoją cenę, która w wielu przypadkach może być znacznie wyższa” – zauważa.
Hiszpańskie prawo dotyczące sztucznej inteligencji
Równolegle z regulacjami europejskimi, rząd Hiszpanii promuje projekt ustawy o właściwym wykorzystaniu i zarządzaniu sztuczną inteligencją, który jest obecnie przedmiotem rozpatrywania przez parlament. Ustawa ta nie tworzy odrębnego systemu, lecz dostosowuje stosowanie ustawy o sztucznej inteligencji do hiszpańskiego systemu prawnego , określając właściwe organy, system nadzoru oraz procedurę nakładania sankcji.
Jednym z najważniejszych elementów przyszłego prawa hiszpańskiego jest wyraźny zakaz tworzenia deepfake'ów o charakterze seksualnym, poprawka, którą Hiszpanii udało się włączyć do europejskiego tekstu po sprawie dziewcząt z Almendralejo. Socjalistyczna europosłanka Laura Ballarín argumentowała, że przepisy będą szczególnie chronić nieletnich i kobiety , podczas gdy europosłanka Partii Ludowej Adrián Vázquez porównała przepisy do używania noża: „Nie zabraniamy używania noży, ale raczej używamy ich do napaści”.
Państwa członkowskie mają czas do września 2026 roku na dostosowanie swoich przepisów krajowych. Hiszpania podjęła już pierwsze kroki, zatwierdzając projekt ustawy w maju , a ostateczna wersja ustawy ma być gotowa w najbliższych miesiącach. W międzyczasie przepisy europejskie są już bezpośrednio stosowane, więc firmy nie powinny czekać na dostosowanie się do nich w przepisach krajowych.
Wdrażanie ustawy o sztucznej inteligencji (AI) będzie kontynuowane etapami do 2028 roku. Nowe zakazy dotyczące treści seksualnych o charakterze niekonsensualnym wejdą w życie 2 grudnia 2026 roku, a następnie zakazy dotyczące systemów wysokiego ryzyka w grudniu 2027 roku. Wreszcie, w sierpniu 2028 roku, zaczną obowiązywać przepisy dotyczące sztucznej inteligencji zintegrowanej z produktami takimi jak wyroby medyczne, pojazdy i zabawki. Europa jest zatem liderem w zakresie regulacji dotyczących sztucznej inteligencji , a jej model zakłada łączenie innowacji z ochroną praw obywateli, choć prawdziwym wyzwaniem będzie dostosowanie prawa do technologii, która rozwija się znacznie szybciej niż prawodawstwo.
